Psychologia. Podręcznik akademicki. Jan Strelau. Tom 1 - Tom 2- Tom 3 - mowa o psychologii

Jan Strelau - „Psychologia. Podręcznik akademicki”, tom 1–3

Trzytomowa „Psychologia. Podręcznik akademicki” pod redakcją naukową profesora Jana Strelaua to jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich publikacji akademickich z zakresu psychologii. Mam na półce pierwsze wydanie z 2000 i 2001 roku, opublikowane przez Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Całość składa się z trzech tomów: „Podstawy psychologii”, „Psychologia ogólna” oraz „Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej”.

Klasyka z mojej studenckiej biblioteczki

Te książki mają dla mnie wartość sentymentalną. Kupiłam je jeszcze jako studentka, w nieistniejącej już księgarni PWN we Wrocławiu - oczywiście z rabatem studenckim :) To był atut tego miejsca - student mógł liczyć na niższą cenę.

Dzisiaj mogę powiedzieć: to już klasyka gatunku. Dla wielu osób studiujących psychologię w Polsce nazwisko Strelaua i charakterystyczne trzy tomy podręcznika to niemal synonim akademickich podstaw psychologii. Nie są to książki popularnonaukowe ani poradniki. To obszerne opracowanie stworzone przez wielu przedstawicieli polskiej psychologii akademickiej.

I właśnie dlatego nadal mam je w swojej biblioteczce.

Tom 1 – Podstawy psychologii

Pierwszy tom nosi tytuł „Podstawy psychologii” i rzeczywiście zaczyna od fundamentów dyscypliny. Znajdziemy tutaj między innymi historię psychologii - od Wundta do czasów współczesnych - psychologiczne koncepcje człowieka, biologiczne mechanizmy zachowania oraz zagadnienia związane z metodologią badań naukowych i diagnostycznych. To tom, który pomaga zrozumieć, skąd psychologia się wzięła, w jaki sposób stała się nauką oraz jak buduje i weryfikuje wiedzę o człowieku.

Dużo miejsca poświęcono tu biologicznym podstawom zachowania, psychologii fizjologicznej, psychofizjologii, psychologii ewolucyjnej czy elementom genetyki zachowania. Ważną częścią książki jest również metodologia: modele eksperymentalne i korelacyjne, testowanie psychologiczne, metody badawcze oraz problemy etyczne związane z prowadzeniem badań i diagnozą.

Wśród autorów tomu znajdują się m.in. Jan Strelau, Anna Brzezińska, Jerzy Brzeziński, Elżbieta Hornowska, Maria Kielar-Turska, Stanisław Kowalik, Ida Kurcz, Wiesław Łukaszewski, Anna Matczak, Jan Matysiak, Andrzej Nowak, Włodzimierz Oniszczenko, Wacław Jacek Paluchowski, Wojciech Pisula, Tytus Sosnowski, Ryszard Stachowski, Michał Stasiakiewicz, Janusz Trempała, Bogdan Zawadzki. Znane nazwiska w świecie psychologii.

Tom 2 – Psychologia ogólna

Drugi tom to „Psychologia ogólna”. Tu przechodzimy do zagadnień, które wielu osobom najbardziej kojarzą się ze studiowaniem psychologii: procesów poznawczych, emocji, motywacji, osobowości i różnic indywidualnych.

Znajdziemy w nim między innymi rozdziały poświęcone spostrzeganiu, uwadze, uczeniu się, pamięci, wyobrażeniom, językowi i komunikacji, myśleniu i rozumowaniu. Dalej pojawiają się emocje i motywacja, a następnie teorie osobowości, temperament, inteligencja, style poznawcze i twórczość.

To potężny zakres materiału, ale też dobre przypomnienie, jak szerokim obszarem jest psychologia ogólna. Pamięć, myślenie, emocje czy osobowość, które w popularnych treściach psychologicznych bywają przedstawiane w oderwaniu od siebie, tutaj stają się elementami większego systemu wiedzy o funkcjonowaniu człowieka.

Autorami poszczególnych części są między innymi Dariusz Doliński, Krystyna Drat-Ruszczak, Andrzej Falkowski, Mirosław Kofta, Ida Kurcz, Maria Ledzińska, Maria Lewicka, Wiesław Łukaszewski, Tomasz Maruszewski, Anna Matczak, Edward Nęcka, Paweł Ostaszewski, Jerzy Siuta oraz Elżbieta Zdankiewicz-Ścigała. Redaktorem naukowym tomu jest Jan Strelau.

Tom 3 – Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej

Trzeci tom ma bardzo dobrze oddający jego zawartość tytuł: „Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej”.

Jeżeli pierwszy tom mówi przede wszystkim o podstawach psychologii, a drugi o mechanizmach funkcjonowania jednostki, w trzecim człowiek zostaje umieszczony w relacji z innymi ludźmi i ze środowiskiem społecznym. Zakres wiedzy, który interesuje mnie zarówno jako psychologa, jak i socjologa. Pojawiają się tu zagadnienia dotyczące wiedzy o świecie społecznym, postaw, tożsamości, relacji interpersonalnych, agresji, pomagania innym, atrakcyjności interpersonalnej, konformizmu, stereotypów i uprzedzeń. Dalej podręcznik przechodzi w kierunku psychologii stosowanej: psychologii wychowania i kształcenia, pracy i organizacji, psychologii ekonomicznej i politycznej, psychologii zdrowia oraz psychologii klinicznej.

Znajdziemy tu również zagadnienia związane ze stresem i radzeniem sobie, diagnozą zaburzeń psychicznych, psychologią kliniczną dziecka, neuropsychologią, psychoterapią, rehabilitacją, a na końcu - etyką zawodową psychologa.

Wśród autorów tomu są m.in. Augustyn Bańka, Anna Brzezińska, Jan Czesław Czabała, Andrzej Eliasz, Józef Krzysztof Gierowski, Janusz Grzelak, Lidia Grzesiuk, Irena Heszen-Niejodek, Maria Jarymowicz, Danuta Kądzielawa, Małgorzata Kościelska, Stanisław Kowalik, Zbigniew Lew-Starowicz, Maria Lewicka, Anna Matczak, Jerzy Mellibruda, Andrzej Nowak, Janusz Reykowski, Grzegorz Sędek, Helena Sęk, Jan Strelau, Małgorzata Toeplitz-Winiewska, Tadeusz Tyszka, Barbara Weigl, Bogdan Wojciszke i Kazimierz Wrześniewski.

Czy warto dziś sięgać po podręcznik Strelaua?

Trzeba pamiętać, że moje egzemplarze zostały wydane w 2000 i 2001 roku. Psychologia jest nauką rozwijającą się bardzo dynamicznie, dlatego ponad dwudziestoletniego podręcznika nie traktuję dziś jako źródła aktualnej wiedzy. Nie zmienia to jednak faktu, że „Psychologia. Podręcznik akademicki” pozostaje dla mnie ważną pozycją pokazującą fundamenty polskiej psychologii akademickiej i sposób, w jaki przez lata porządkowano w Polsce podstawową wiedzę przekazywaną studentom psychologii.

To nie jest książka, którą czyta się od pierwszej do ostatniej strony. To raczej trzytomowe kompendium, do którego można wracać, kiedy chcemy przypomnieć sobie określone pojęcie, teorię czy klasyczne ujęcie danego zagadnienia. Dla mnie jest też czymś więcej - fragmentem mojej własnej historii studiowania psychologii. Stoi na półce od czasów studenckich, kupiona jeszcze w księgarni, której już nie ma.

I chyba właśnie takie książki najtrudniej usunąć z biblioteczki. Mimo potrzeby uporządkowania nadmiaru książek... Póki co... nie planuję jej (III tomów) sprzedaży ;)

Mowa o psychologii – książki psychologiczne z mojej biblioteczki.

Opracowanie: Elżbieta Prucnal-Tumasz

Aktualnie realizuję staże w ramach specjalizacji w dziedzinie psychologii klinicznej i nie prowadzę konsultacji.